Koppig lied

Simeon ten Holt

Simeon ten Holt

Op de sterfdag van Simeon ten Holt, vandaag een jaar geleden, wil ik het met jullie hebben over Canto Ostinato, een van zijn composities. Canto Ostinato betekent letterlijk Koppig Lied. Dat is ook de titel van een gedicht dat ik vorig jaar,  ter gelegenheid van Gedichtendag, een aantal keren heb voorgedragen, begeleid door fragmenten van deze muziek.
Voltooid in 1976, werd ‘De Canto’ aanvankelijk gespeeld op vier vleugels. Later pasten musici ook andere instrumentcombinaties toe. Het werk wordt gerekend tot de minimal music, in de muziek gekenmerkt door een strenge vorm met weinig versieringen over het thema. Het accent ligt op samenklanken en een vast tempo, herhaling van vaak korte motieven en variaties daarop. De compositie is onderverdeeld in sessies die vloeiend in elkaar overgaan. Uiteindelijk ontstaat er een melodie.

Canto Ostinato was in die tijd niet bij iedereen geliefd. Uiteindelijk begonnen uitvoerenden met de muziek te experimenteren. De componist staat immers toe dat iedere uitvoerende zelf kiest voor variaties, en herhalingen kan toepassen die eindeloos kunnen worden uitgerekt. De totale lengte kan dan ook per uitvoering verschillen. Maar Ten Holt stelde ook grenzen: Legato, staccato, allemaal prima, maar aan ritme en metrum mag niet worden getornd. Het werk verdraagt ook geen regisseur binnen de groep van uitvoerenden. Alles draait om communicatie, een sociaal spel van elkaar uitdagen en op een subtiele manier accenten aangeven. Ten Holt noemt zo’n uitvoering “een sociale gebeurtenis waarbij de communicatie tussen de musici fascinerend is om naar te kijken maar ook heel spannend voor de uitvoerenden zelf.”

Elke keer als ik Canto Ostinato beluister ontdek ik iets nieuws. Verschillende melodielijnen klinken gelijktijdig; door mij nu eens op de ene en dan weer op de andere melodie te concentreren beleef ik de muziek steeds weer anders.

In mijn gedicht Koppig lied, waarvan ik hieronder een bewerking geef, heb ik gezocht naar woorden die de muziek van Simeon Ten Holt benaderen en de vorm, het ritme, de inhoud en de zeggingskracht van de compositie onderstrepen. Woorden bij muziek die zich in mij heeft vastgebeten om niet meer los te laten. Koppig als zij is.

 

Klanken rollen aan als branding
schuimen op en af
wachten op een kust te breken
motieven herhalen

glijden glooien rollen en rollen maar door
tollen rond en rond op die rotonde zonder stoplicht

vooruit is achteruit is vooruit
geen einde geen begin
eigenzinnig en opstandig lied ostinato

volg het gepingel volg de drieklank volg de lijnen volg het frivole
hartslag van de tijd danst naar de pijpen van dit lied
tijd die wordt onttrokken aan de tijd

canto voert de boventoon
zingt voort rolt af en aan
hecht en claimt en kleeft aan oren
aan mijn ziel en zaligheid die meer  en meer  en meer  en meer wil horen

klankvelden zwellen aan
parelen mij naar de keel springen tranen in mij op
verzadigen mij
vinden taal
spreken
mijn
taal

staccato legato cadanst in het keurslijf van de componist
tergen sarren sussen sussende duivelskunst

rijst en daalt herhaalt bedwelmt zweept op hypnotiseert
niet kan stoppen niet vertragen
niet    wil    wachten

hartslag gelijk aan die van mij jaagt op een melodie
hartslag gelijk aan die van mij
aan die van mij aan die van mij
boem boem boem  boem
boem boem boem boem
hartslag gelijk aan die van mij
hartslag van de tijd

Tekst: Ingrid van den Bergh
Muziek: Vier secties uit Canto Ostinato, gespeeld op 2 vleugels door Jeroen en Sandra van Veen

.

Advertenties

Over ingridvandenbergh

In mijn blog deel ik graag mijn passies met anderen. Passies op het gebied van schrijven, taal en beeldende kunst. Soms raakt de inhoud aan gevoelens en gedachten van anderen en ontspinnen zich dialogen die mij bij het schrijven niet voor ogen stonden. Ik vind dat boeiend en laat het graag gebeuren.
Dit bericht werd geplaatst in Boeken, proza en poëzie, literatuur, muziek, poëzie, proza, proza & poëzie, proza en poëzie en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Koppig lied

  1. Beste Ingrid,
    toen je je gedicht voordroeg, gedragen door de klanken van de Canto, ontroerde me dat. En nu ik het lees, wederom.
    Dankjewel.
    Groet van jan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s