Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Schilderes van doek naar glas 004

.
Wat vooraf ging…

Compositie met blauwe bomen, Jacoba van Heemskerck, coll. Gemeentemuseum Den Haag Holland

Compositie met blauwe bomen, Jacoba van Heemskerck, coll. Gemeentemuseum Den Haag Holland

In deel 001 deel 002 en deel 003 van dit artikel maakten we kennis met de eigenzinnige kunstenares Jacoba van Heemskerck,

Jacoba van Heemskerck in haar atelier, ca 1915

kunstschilder, glaskunstenaar, graficus en tekenaar, in de eerste helft van de 20e eeuw één van de pioniers van de moderne kunst in Nederland. Via een naturalistische periode waarin ze realistisch werkte zette zij – via luminisme en kubiusme – haar eerste schreden op de weg naar abstractie.

Onder invloed van MarieTak van Poortvliet, Jacoba’s vriendin en mecenas, richtte ze haar blikken meer en meer op het Duitse expressionisme van begin 20e eeuw. Ze komt in aanraking met de beweging Der Sturm, met expressionistische invloeden van o.a. Der Blaue Reiter en de futuristen.
Steeds duidelijker beginnen elementen door te schemeren van haar latere glaskunst. Vanaf het begin was zij op zoek naar heldere, stralende kleuren. Ongetwijfeld heeft Goethe’s kleurenleer, die werd aangehangen door de antroposoof Rudolf Steiner, hierin een rol gespeeld. Ook de lijn werd dominanter in haar werk.

.
Zeilbootmotief

Bild no. 15, Berg und Schiffe, JvH, 1914

Bild no. 15, Berg und Schiffe, JvH, 1914

Met het motief van de zeilboot treedt Jacoba in de voetsporen van haar vader, die zeestukken schilderde. Willem Zeylmans, die rond 1918 experimenteerde met de werking van kleuren op het gevoel, benoemt de antroposofische symbolieken in haar schilderijen. In de geabstraheerde zeilboten ziet hij de lijdende mens; de bergen staan symbool voor de zoekende mens; de oranje gloed die op meer schilderijen voorkomt is volgens Zeylmans de weemoed van de mens.
.

Abstracter

Bild no. 84, JvH, 1918

Bild no. 84, JvH, 1918

Vanaf 1917 wordt Jacoba’s werk steeds abstracter. In de kleuren die ze in karakters voelt wil zij de ziel van de geportretteerde blootleggen, zoals in dit “portret” van een kind, mogelijk geïnspireerd door Steiners boek Theosofie, waarin hij een verhandeling opnam over aurakleuren. .

Landschap in aquarel en o.i. inkt, JvH 1915

Landschap in aquarel en o.i. inkt, JvH 1915

Jacoba’s aquarellen hebben al een zekere doorzichtigheid. In dit schilderij zien we hoe delen van de achtergrond worden opengelaten.
.

Bild no. 41, JvH 1916

Bild no. 41, JvH 1916

.
.
.
In Bild no. 41 zijn de bomen omgevormd tot een expressionistisch beeld.

Deze voorstelling lijkt een vooruitwijzing naar de techniek van haar latere glas-in-loodwerk.

Ontwerp Glasraam no. 19, karton, 1919, coll. Berlinische Galerie

.. .

Bild no. 131, lijmverf op doek, JvH, 1921, coll. Haags Gemeentemuseum

Bild no. 131, lijmverf op doek, JvH, 1921, coll. Haags Gemeentemuseum

.

.

Hier mengt Jacoba de verf niet met olie maar met beenderlijm tot een sneldrogende temperaverf. Enkele van deze werken werden geëxposeerd op de tentoonstelling in Den Haag. Nooit eerder heb ik zo’n intens blauw gezien als in deze werken van Jacoba van Heemskerck.

.
.

.

Detail Natuurmotieven, gebrandschilderd glas, JvH 1920, coll. Mus. Boijmans R'dam

Detail Natuurmotieven, gebrandschilderd glas, JvH 1920, coll. Mus. Boijmans R’dam

.

.

.
.
.
.
.
In het volgende deel 005 gaan we nader in op Jacoba’s glaskunst.

..

.

..

.
Bij bovengenoemde tentoonstelling verscheen de monografie Jacoba van Heemskerck 1876-1923, schilderes uit roeping, ISBN 9040090645.
©Teksten en tekstbewerking: Ingrid van den Bergh
© Afbeeldingen: het merendeel ter beschikking gesteld door het Haags Gemeentemuseum.
Geraadpleegde literatuur en bronnen zijn te vinden in een eerder essay op website dekunsten.


Het volledige artikel op WordPress
.
De aparte deeltjes:
Deel 001
Deel 002
Deel 003

(wordt vervolgd) .

Advertenties

Over ingridvandenbergh

In mijn blog deel ik graag mijn passies met anderen. Passies op het gebied van schrijven, taal en beeldende kunst. Soms raakt de inhoud aan gevoelens en gedachten van anderen en ontspinnen zich dialogen die mij bij het schrijven niet voor ogen stonden. Ik vind dat boeiend en laat het graag gebeuren.
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, Boeken, proza en poëzie, Cultuur, literatuur, Podia en Musea, proza, proza & poëzie, proza en poëzie, Verhalen en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Schilderes van doek naar glas 004

  1. Pingback: Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Schilderes van doek naar glas 005 – slot | Schrijfkunst

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s