Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Schilderes van doek naar glas 003

.
 Wat vooraf ging…

JvH, Bild no. 86

JvH, Bild no. 86

In deel 001 en deel 002 van dit artikel maakten we kennis met de eigenzinnige kunstenares Jacoba van Heemskerck,

Jacoba van Heemskerck in haar atelier, ca 1915

kunstschilder, glaskunstenaar, graficus en tekenaar. In de eerste helft van de 20e eeuw was zij, naast Jan Toorop en Piet Mondriaan, een van de pioniers van de moderne kunst in Nederland. We volgden haar in haar naturalistische periode. Ze tekende, etste, maakte houtsneden en litho’s waarbij ze de werkelijkheid zo natuurgetrouw wilde weergeven, een streven dat ze geleidelijk aan zou opgeven. We vergeleken haar werk met dat van de vroege Mondriaan en zagen haar eerste schreden op de weg naar abstractie, via luminisme en een kort verpozen bij het kubiusme.

In deel 003 zien we hoe Jacoba van Heemskerck zich van haar Nederlandese collega’s verwijdert en haar blikken richt op het (Duitse) Expressionisme van begin 20e eeuw..
.

Marie Tak van Poortvliet

Marie Tak van Poortvliet

.
.
.
Marie Tak van Poortvliet, Jacoba’s vriendin en mecenas gaat, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Mondriaan, uit van het gevoel als basis voor de kunst. Hierdoor komt Jacoba in contact met het werk van avant-gardistische kunstenaars als Picasso, Braque, Frans Marc en Wassily Kandinsky.
Jacoba richt zich op nu vooral op het Duits expressionisme en neemt daarmee afstand van haar Nederlandse kunstvrienden.

.

Der Sturm, lino JvH

Der Sturm, lino JvH

In Duitsland heeft Jacoba al snel succes met haar vroeg-expressionistische werk dat wordt beïnvloed door de beweging Der Sturm, waarvan de oprichter Herwarth Walden zich o.a. richtte op Der Blaue Reiter en de futuristen.


Kleur, lijn, vorm

Wassily Kandinsky 1866-1944

Wassily Kandinsky 1866-1944

.

.

.

Waar Mondriaan tegenstander is van het versymboliseren van kleuren wilden Van Heemskerck en o.a. Kandinsky de abstracte gevoelens juist door kleuren laten vertegenwoordigen om daarmee de innerlijke wereld van de kunstenaar zichtbaar te maken. Zo zou blauw bedachtzaamheid tot uitdrukking brengen, paars melancholie en rood heftige bewogenheid.

.

Compositie VII, Wassily Kandinsky, 1913Compositie VII, Wassily Kandinsky, 1913

Voor Kandinsky roepen kleuren allerlei associaties op die hij zichtbaar maakt in abstracte vormen. In zijn Compositie VII is in de ordening van vormen en kleuren de chaos van de dreigende oorlog (WO I) te voelen.

Jacoba wilde zich niet enkel baseren op de zelfstandige betekenissen van lijn en vorm. Ook nam ze afstand van Kandinsky’s theoretische boekendogma’s. Volgens haar moest er meer ruimte komen voor de ideeën van het individu. Na lezen van Kandinsky’s theoretische geschrift “Uber das Geistige in der Kunst” kan ik haar in die zin wel volgen.

De zangeres, houtsnede in kleur, Wassily Kandinsky, 1909

De zangeres, houtsnede in kleur, Wassily Kandinsky, 1909

.

.

.

.

Toch heeft Van Heemskerck goed gekeken naar het vroege, figuratieve werk van Kandinsky, met zijn Jugendstilachtige golvende lijnen.

.

2da82f60a38b053b19b902b85b82fe84 uitsnede.

.

.

In het volgende deel 004 zien we in de ontwikkeling van Van Heemskercks kunst steeds meer elementen doorschemeren van haar latere glaskunst. Vooruitblikkend daarop hiernaast een detail uit een van haar glasramen. In een volgende aflevering laat ik je meer daarvan zien.

.

Bij bovengenoemde tentoonstelling verscheen de monografie Jacoba van Heemskerck 1976-1923, schilderes uit roeping, ISBN 9040090645.
©Teksten en tekstbewerking: Ingrid van den Bergh
© Afbeeldingen: het merendeel ter beschikking gesteld door het Haags Gemeentemuseum.
Geraadpleegde literatuur en bronnen zijn te vinden in een eerder essay op website dekunsten.

——————————————————————————————————
Het volledige artikel op WordPress
Deel 001
Deel 002 Hierna volgt nog één deeltje.
.

Advertenties

Over ingridvandenbergh

In mijn blog deel ik graag mijn passies met anderen. Passies op het gebied van schrijven, taal en beeldende kunst. Soms raakt de inhoud aan gevoelens en gedachten van anderen en ontspinnen zich dialogen die mij bij het schrijven niet voor ogen stonden. Ik vind dat boeiend en laat het graag gebeuren.
Dit bericht werd geplaatst in beeldende kunst, Boeken, proza en poëzie, literatuur, Podia en Musea, proza, proza & poëzie, proza en poëzie, Verhalen en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

6 reacties op Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Schilderes van doek naar glas 003

  1. Laila zegt:

    Interessant Ingrid, wil ik nog even zeggen voor ik afsluit.

  2. NOVELLE zegt:

    hoi Ingrid ik vond dit zeer interessant.Ik heb je toegevoegd aan mijn linkenlijst

  3. Pingback: Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Schilderes van doek naar glas 004 | Schrijfkunst

  4. Pingback: Jacoba van Heemskerck (1876-1923), Schilderes van doek naar glas 005 – slot | Schrijfkunst

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s