Over schrijven gesproken: Creatief en informatief schrijven

.

.
Schrijven kan, wat doel en doelgroep betreft, worden onderverdeeld in informatief en creatief schrijven. Informatief schrijven heeft vooral ten doel om informatie of kennis over te dragen. Waar bij informatief schrijven de universele werkelijkheid centraal staat wil de creatief schrijver juist een unieke, geheel eigen werkelijkheid scheppen, een werkelijkheid waarbij het geen zonde is als de waarheid wordt gelogen. Integendeel.
.
.
.
Als je een informatieve tekst schrijft is het van groot belang doel en doelgroep voor ogen te houden. Ben je bijvoorbeeld journalist, communicatiefunctionaris of wetenschapper, dan moet jouw schrijftechniek een brede lezersgroep aanspreken. Met een pakkende eerste zin maak je de lezer nieuwsgierig en is de kans groot dat hij door zal lezen, zeker als je in staat bent een helder betoog te houden. Bij een goede structuur zal de lezer niet snel afhaken; dien je tekst daarom op met een overzichtelijk en behapbaar sausje. Vermijd te lange of ingewikkelde zinnen en houd de algemene samenhang goed in het oog. Bouw je tekst schematisch op en zorg voor een goede structuur van de alinea’s. Naast dit alles kunnen heldere voorbeelden ervoor zorgen dat een tekst niet blijft hangen in abstracties.
Van creatief schrijven is sprake bij proza en poëzie, waar taal en stijl immers heel belangrijk zijn als creatieve instrumenten. Er komt veel kijken bij het schrijven van een goed gedicht, verhaal of roman. Vandaag beperk ik mij tot proza; dichtkunst komt een andere keer aan de orde.
Als één van de eerste dingen kies je het vertelperspectief: schrijf je vanuit de ik-vorm of juist vanuit de derde persoon? Dat laatste perspectief geeft de schrijver meer invalshoeken om zijn verhaal te vertellen, ook is het een manier om wat afstand te creëren naar de personages.
Om een personage geloofwaardig te maken is consistentie belangrijk. Bepaalde karaktertrekken kunnen gerust sterk worden aangezet en moeten in de loop van het verhaal niet worden afgezwakt. Overtuig de lezer er maar van dat je personage een gemenerik of een huichelaar is. Sterke dialogen en de manier waarop je personages acteren kunnen daaraan bijdragen.
Let ook op de compositie van het verhaal. Je hebt bijvoorbeeld de keuze uit verschillende mogelijkheden ten aanzien van chronologie. Zo kan je het verhaal helemaal chronologisch schrijven of met flashbacks werken. Het komt zelfs voor dat een verhaal van achteren naar voren wordt verteld, bijvoorbeeld in Het meisje in het marmer van Eva Bentis.
Een originele woordkeus, goede zinsbouw, het gebruik van beelden en metaforen, natuurbeschrijvingen, beschrijvingen van zintuiglijke waarneming, allemaal zijn het elementen om een verhaal aantrekkelijk te maken. Van belang is ook het oproepen en vasthouden van spanning. Zo kan een verandering in het weerbeeld een sfeer van dreiging oproepen. Maar vermijd daarbij de valkuilen van stereotypen en clichés.
Evenals bij informatief schrijven is ook bij creatief schrijven een eerste pakkende zin of alinea van groot belang. Zorg ervoor dat je beschrijvingen zo duidelijk en helder zijn dat conclusies of uitleg aan het eind overbodig zijn. In mijn schrijfcursussen leerde ik dat een laatste alinea meestal volledig kan worden geschrapt. Dit geldt overigens ook voor een (inleidende) eerste alinea. Val meteen met de deur in huis en sleep je lezer bij zijn haren het verhaal in.
Genoeg schrijf, praat- en leesstof weer voor vandaag. Wordt vervolgd.

Geschreven in het kader van het langlopende (OBA)thema Schrijftechniek

Over schrijven gesproken: Beschrijven van emoties
.

Advertenties

Over ingridvandenbergh

In mijn blog deel ik graag mijn passies met anderen. Passies op het gebied van schrijven, taal en beeldende kunst. Soms raakt de inhoud aan gevoelens en gedachten van anderen en ontspinnen zich dialogen die mij bij het schrijven niet voor ogen stonden. Ik vind dat boeiend en laat het graag gebeuren.
Dit bericht werd geplaatst in Boeken, proza en poëzie, literatuur, proza, proza & poëzie, proza en poëzie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

26 reacties op Over schrijven gesproken: Creatief en informatief schrijven

  1. lebonton zegt:

    er met de haren in slepen, maar dan ook niet meer loslaten. dat betekent dat de druk hoog moet blijven.

  2. Dit stuk moet ik vaker lezen.

  3. Pingback: Over schrijven gesproken: Beschrijven van emoties | Schrijfkunst

  4. bij wat ik schrijf
    denk ik niet na
    het komt ergens
    vandaan
    van waar ik niet
    weet…..

  5. Ria zegt:

    Het dagboek-schrijven de meest elementaire vorm van literatuur.
    Als ‘kunstenaar” schrijf ik gewone woorden uit mijn ervaringswereld.

    Literatuur: ” dat zijn de nieuwe kleren van de keizer”
    en zoals Wittgenstein zei:
    “Waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen”
    Een poging om in woorden sprakeloos te worden.

    • Dagboek-schrijven zal niet per definitie literatuur zijn, het is afhankelijk van de schrijver.
      Met gewone woorden kan je heel goed kunst maken; mooischrijverij is juist uit de boze.
      Helaas kan ik over Wittgenstein niet meepraten. Waarover men niet spreken kan…

  6. Bobb zegt:

    Ria, je hebt Wittgenstein niet begrepen: “Waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen”
    Dat betekent dat het denken de woorden daar beginnen waar je niet over spreken kan.

    Een kortverhaal eindigt altijd met een kernachtige klap in het gezicht voor de lezer. In een novelle is dat iets anders. (Zoals je schreef)

    Ik vind natuurbeschrijving heel belangrijk in verhalen en ook dat je weet wat de laatste wetenschappelijke ontwikkelingen zijn. (B.v. Neurologie) Dat laatste mis ik in de huidige literatuur.

    GR Bobb

  7. Bobb: met wat je schrijft over “de laatste wetensschappelijke ontwikkelingen”doel je ongetwijfeld op informatief schrijven.

  8. Ria zegt:

    Bobb
    -‘Niemand anders heeft onze eigen ogen”-
    Wat is het verschil tussen “denken te begrijpen” en “echt begrijpen”?
    Zowel de lezer als de schrijver kunnen zich in hun oordeel vergissen.
    het ligt een enkel fout woord ( zwijgen)
    ” Waarover men niet spreken kan, daarover moet men ” schrijven”
    Groet Ria

  9. Aad Verbaast zegt:

    Duidelijke uitleg. Creatief schrijven (in deze omschrijving en verdeling) is voor mij niet echt weggelegd.

  10. svara zegt:

    Ik las dat de reactie van Ton en jouw reactie daarop.
    Ton: = er met de haren in slepen, maar dan ook niet meer loslaten. dat betekent dat de druk hoog moet blijven=
    Jij: = Schrijven is hard werken.=

    Dit zijn een paar zinnen die me intrigeren.

    Ik vraag me namelijk af wanneer schrijven dan hard werken is en wanneer de druk hoog is of hoog moet blijven.
    Zou het ook zo kunnen zijn wanneer schrijven je makkelijk afgaat, je er goed in bent, het bij je klopt, het je passie is, dat het dan helemaal niet als werken wordt ervaren maar als één groot feest. Een feest waarin jij als vanzelf de hoofdrol speelt gewoon omdat ‘het stroomt’, in opperste concentratie dat wel en jezelf vergeet? Net zoals in elk ander beroep dat op je lijf geschreven is?
    Dat het pas als druk wordt ervaren wanneer prestatiedrang de schrijver parten gaat spelen?
    Speelt een te grote ambitie, begeerte om bekend te willen zijn of iets te willen betekenen in schrijversland misschien een rol?
    Verwachtingen hebben of verwachtingen van wie dan ook waar willen maken?
    Het zijn vaak de verschijnselen eromheen die iets zwaar of moeilijk maken. En of dat nu ego-gerelateerd is of niet laat ik in het midden.

    • Ten dele kan ik met je meegaan waar je illustreert dat schrijven niet als werken hoeft te voelen. Je motiveert dit op een heel begrijpelijke manier.
      Uiteraard is schrijven voor mij een passie maar ook een ambacht. Ik heb er meestal een (vage) voorstelling van hoe een tekst moet worden maar het is niet altijd gemakkelijk het beoogde resultaat ook te bereiken. In theorie beschik ik over wetenschappen, kennis en handvatten waarmee het zou moeten lukken maar de ene keer is het moelijker dan de andere. Dan kan het hard werken worden maar dat heeft een heel prettig effect. Als ik schrijf vergeet ik alles om me heen, ik ben helemaal (van) mezelf en vergeet mijn kleine zorgjes. Ik ben in mijn creatieve wereld waar ik mij zo thuisvoel. Een wereld naast de gewone werkelijkheid waar je soms uit zou willen vluchten. Zo heeft het (harde) werken een positief effect op mij en zelfs op mijn gezondheid, geestelijk en lichamelijk.

      Als Ton met “druk” hetzelfde bedoelt als ik, bedoelt hij niet zozeer de druk bij hemzelf als schrijver of druk van de omgeving, maar de druk die je legt bij de lezer. De spanning die je in je verhaal aanbrengt waardoor de lezer door wil lezen.
      Bij mij zelf is er geen prestatiedrang, eerder gekoesterde ambities heb ik allang laten varen. Bekend worden streef ik niet na, wél interactie met mijn lezers. Vandaar ook dat ik zoveel plezier beleef aan het lezen van eigen werk, in mijn schrijverscafé.
      Plezier en energie haal ik allereerst uit het creatieve proces en jazeker, daar gebruik ik bepaalde technieken bij die, eerder aangeleerd, nu veelal automatisch voor mij werken. Waar ik in mijn cursussen bijvoorbeeld leerde waarom ik moet schrappen en hoe ik dat moet doen, schrap ik nu al schrijvende. Ik heb moeten leren mezelf toe te staan hele alinea’s weg te halen of grote delen van een tekst te herschrijven. Waar dit aanvankleijk voelde als amputatie voelt het nu als groei. De werkwijze van het schrijven is voor mij een ambacht; het creatieve proces en het eindresultaat tezamen zijn voor mij een kunstvorm.

      N.B.:
      Vandaag bezocht ik in het Van Gogh Museum een tentoonstelling over symbolisme (in landschapschilderkunst tussen 1880-1910). Daar ging het ook over de relaties tussen dichtkunst en schilderkunst. Beschrijvingen die ik las deden mij soms denken aan jouw dichtkunst, vooral waar deze te maken hadden met het scheppen van eigen werelden. Het beschrijven, niet van de zichtbare werkelijkheid maar van het effect dat die werkelijkheid heeft. Volgens mij is dat ook één van de kenmerken van jouw gedichten.

      In de tijd van de symbolisten hadden grotere steden veel aantrekkingskracht. Ze ontwikkelden zich tot metropolen, plattelandssteden werden ontvolkt. Ik heb prachtige schilderijen gezien van stadjes waarbij het desolate karakter zo beeldend was weergegeven. Hetzelfde gebeurde ook in de toenmalige literatuur.

      Overigens, reageren op jouw blog is zo-even weer gelukt. Dank voor je medenken in deze.

      • svara zegt:

        Dank je voor je uitgebreide reactie.
        Misschien dat Ton nog een keer terugkomt en dan horen we hoe hij het bedoelde.
        Mooi wat je schrijft over mijn dichtkunst. Ik kan me er wel in vinden tenminste als ik het goed interpreteer. Zou je daar nog iets meer over willen zeggen dan is dat altijd welkom via de mail omdat dit niet de juiste plek is. Al een paar keer is me gevraagd bij voordrachten waar ik over dicht en dan vind ik dat een moeilijke vraag om te beantwoorden. Het is altijd aardig om dat van anderen te horen. Ik weet wel dat ik me niet zo makkelijk in een vorm van regels laat gieten. Zo heeft Simen ook al eens iets over mijn gedichten gezegd in zijn gedichten thema-blogs.
        Groet en fijn weekend

        • Na het zien van de tentoonstelling heb ik de catalogus meegenomen, voor de afbeeldingen en informatie maar vooral voor citaten van kunstenaars. Uit die citaten leer ik veel over hun drijfveren en intenties. Vooral de synthese tussen muziek, dichtkunst en beeldende kunst vind ik boeiend en ik wil meer inzicht krijgen in hoe dat in die tijd werd vormgegeven.
          Wellicht komt er een keer een blog van, afhankelijk van wat ik uit de informatie oppik.
          Daarbij zal zeker ook aandacht zijn voor dichtkunst, ik ga daar de komende tijd eens goed naar kijken.
          Zodra er meer relaties met jouw dichtkunst naar voren komen zal ik je daarover berichten.
          Jij ook een goed weekend, svara.

  11. Svara: vaar op je gevoel, dat is niet uit te leggen…poëzie uitleggen is ook banaal (uit de film ‘El postino) laat het maar lekker geheimzinnig blijven…..

    Ingrid dat is het voordeel van de sociale netwerken…in dit geval zou Svara deze reactie in haar mailbox krijgen…ik heb helaas Svara’s adres niet meer ook niet meer van jou na de laatste ‘crash’ …….

    • Geheimzinnig mag, zeker, Annette. Maar het is fijn als er bij het lezen van de verzen associaties bij de lezer ontstaan. Dan leeft poëzie; a.h.w. krijgt ze een tweede leven nadat ze is geschreven.
      Zal eens speuren of ik jouw e-mailadres nog ergens heb, Annette en je dan een mailtje sturen. kan je mijn adres ook zien;-))

  12. ejwblog zegt:

    Goed stuk en de reactie van 16.19. daar kan me er helemaal in vinden.

  13. ejwblog zegt:

    ”Ik” moest er nog tussen

  14. Mijn blogs schud ik vrij achteloos uit mijn mouw. Interviews komen er soms in een keer uit, soms zit ik er uren op te zwoegen. Aan een roman ben ik nog niet toegekomen. Kom altijd in de knel met de personages.

    • Een interview is meer een directe weergave van gesproken woorden. Ik denk dat je daar veel minder je creativiteit in kwijt kunt dan in eigen teksten.
      Zelf ben ik ook nooit aan een roman toegekomen. Er ligt wel een novelle op de planken, waarvan het slot mij niet bevalt. Te gemakkelijk, voor de hand liggend. ik zoek naar iets wat mensen bij de strot grijpt maar heb het nog niet gevonden.

      in welk opzicht kom jij met je personages in de knel, journalist?

  15. Jan zegt:

    Toch ook mooi te combineren, denk ik: bij het schrijven van een informatieve tekst kan men best wat creativiteit gebruiken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s