Over schrijven gesproken: Beschrijven van emoties

.

Als het gaat over het overbrengen van emoties in een tekst, haal ik er vaak het volgende citaat van Bernlef bij:
“Een schrijver moet gevoelens en emoties niet benoemen, hij moet ze laten zien.”


.
.
Tijdens het schrijven van zijn boek Hersenschimmen, met als onderwerp dementie, realiseerde Bernlef zich dat hij daarbij de nodige afstand zou moeten nemen van zijn thema. Dit bleek mij nogal gematigd uitgedrukt toen ik in een interview een ander citaat optekende uit zijn mond: “Schrijvend ben ik een blok ijs.”
Rechtstreeks benoemen van emoties heeft volgens Bernlef geen effect. Om de emotie, i.p.v. haar te benoemen, zichtbaar te maken bedienen schrijvers zich van beelden en metaforen. Aan de hand daarvan krijgt de lezer een inkijkje in het innerlijk van een personage.
Bernlef verstaat die kunst en laat dit o.a. zien in een fragment uit Hersenschimmen. De dementerende Maarten denkt dat zijn verwarring wordt veroorzaakt door de lange winter. Als er sneeuw ligt lijkt alles op elkaar, alles wordt vervaagd. Dit gebeurt ook in Maartens hoofd en hij zegt dit als volgt:
Mijn hoofd is doorzichtig
van ijs, van glas
ik denk aan niks
Bernlef bedient zich niet van mooischrijverij. Met behulp van heel gewone woorden heeft hij een metafoor geschapen waarmee de lezer een indruk krijgt van wat er in de persoon Maarten omgaat.
In een interview met Kees Brusse, al behoorlijk op leeftijd, vertelde hij over de manier waarop hij leerde acteren. Je hoeft niet veel te doen om de boodschap over te brengen. Iemand als Albert van Dalsem ging volgens Brusse ‘helemaal uit zijn dak’ als hij bijvoorbeeld iemand moest spelen die een onheilstijding kreeg. Maar volgens Brusse kan met een sobere mimiek en een paar simpele woorden als “Mijn hemel” het gewenste effect worden verkregen.
Ook op deze manier wordt het publiek aan het denken gezet. In de film- en theaterwereld wordt dit “klein spelen” genoemd.
.
Een eigen voorbeeld waarbij emoties zichtbaar worden gemaakt in plaats van ze te benoemen, is “de boze man”. Wat doet, denkt, zegt het personage? Als schrijver zal ik niet vertellen dat de man boos is, ik zal de emotie laten zien aan de hand van zijn gedrag. Bijvoorbeeld in een zin als: “Hij beende de kamer uit en sloeg met de deur.”
Met een dergelijk beeld wordt de lezer aan het nadenken gezet, hij wordt actief bij het verhaal betrokken.
.

Geschreven in het kader van het langlopende (OBA)thema Schrijftechniek

Volgende artikel in dit kader: Creatief en informatief schrijven.

.

Advertenties

Over ingridvandenbergh

In mijn blog deel ik graag mijn passies met anderen. Passies op het gebied van schrijven, taal en beeldende kunst. Soms raakt de inhoud aan gevoelens en gedachten van anderen en ontspinnen zich dialogen die mij bij het schrijven niet voor ogen stonden. Ik vind dat boeiend en laat het graag gebeuren.
Dit bericht werd geplaatst in Boeken, proza en poëzie, literatuur, poëzie, proza, proza & poëzie, proza en poëzie en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

50 reacties op Over schrijven gesproken: Beschrijven van emoties

  1. introvert schrijven
    zou je het kunnen noemen

    net als impressionistisch schilderen
    gaat het om de magie van de emotie
    in een op springen staand beeld vervat

  2. Ja fijn Ingrid…invoelbaar opgeschreven…
    kleinspelen noemen ze dat inderdaad…

    kan soms hongerig zijn naar dat soort
    films waarin iets subtiels wordt weergegeven….

  3. Aad Verbaast zegt:

    Is het ook niet een kwestie van mogelijke afstemming van emoties tussen zender (schrijver) en ontvanger (lezer)? Zijn die twee vatbaar voor elkaars emoties dan spreekt de stijl aan. Zijn ze dat niet dan komen ze niet ‘binnen’. Bij een ander mogelijk weer wel.

    • Er zit zeker een kern van waarheid in wat je zegt, Aad. Van nature empatische mensen zullen ook makkelijker de emoties van anderen oppikken.
      Maar het gaat mij niet uitsluitend om het oppakken of begrijpen van de emotie. Het gaat om het invoelen ervan. Het is n.l. vaak zo dat de gevoelens van de schrijver heel persoonlijk zijn en dan is het de kunst om ze verder dan het papier te brengen, n.l. bij de (ziel van) de lezer. De manier waarop je dat doet is dan heel bepalend.

      Mijn leigen ervaring als lezer heeft mij geleerd dat waar emoties en gevoelens door een schrijver worden aangedikt, vooral dus als ze worden benoemd, ik het wel begrijp maar het niet kan voelen. Ik zet me er dan juist tegenaf.
      Als iemand schrijft: “Het was dus wel duidelijk dat de man ontzettend kwaad was” vind ik dat ook een onderschatting van mij als lezer. Of wellicht is het een tekortkoming van de schrijver. Als je vreest dat je met je verhaal (de beelden) niet duidelijk kunt maken wat je bedoelt en dus een conclusie nodig hebt om het “uit te leggen” schiet je als schrijver tekort.

      • Aad Verbaast zegt:

        Dank voor je uitleg. Wat ik (ook) bedoel is dat elke schrijver een eigen leespubliek heeft afhankelijk van de schrijfstijl. Die je immers wel of niet kan bevatten als lezer. Dat is geen waardeoordeel voor de schrijver, noch de lezer. Kwestie van aanspreken/afstemming.

        • Mee eens, Aad. Gelukkig is er diversiteit, anders lees je steeds opnieuw het zelfde boek.

          Wat ik hierboven aangeef gaat over de manier waarop ik zelf tegen schrijven aankijk. Zelf probeer ik het op die manier in praktijk te brengen. Automatisch zoek ik als lezer naar boeken van schrijvers die gelijkgestemd zijn al wil ik dit breed zien.

  4. lebonton zegt:

    sprekende voorbeelden, zowel het boek hersenschimmen (indringend) als het ‘mijn hemel’ van brusse (ruimtegevend)

    • ja, het is prettig, Ton, om zelf te associeren bijvoorbeeld op een gedicht. In jouw gedichten voel ik die ruimte ook. Juist in gedichten kan je met beelden werken en creatiever zijn met taal, meer nog dan in proza denk ik.

  5. En de techniek heet ‘show, don’t tell’.

  6. svara zegt:

    Mooi blog Ingrid.
    Je schrijft in een reactie aan Aad:
    = Het is n.l. vaak zo dat de gevoelens van de schrijver heel persoonlijk zijn en dan is het de kunst om ze verder dan het papier te brengen, n.l. bij de (ziel van) de lezer. De manier waarop je dat doet is dan heel bepalend.=

    Hier wil ik graag iets vanuit mijn beleving aan toevoegen.

    Wanneer iemand vanuit zijn ziel lijkt te schrijven (voor zover ik dat kan beoordelen) voelt dat anders dan wanneer iets vanuit een persoonlijke emotie is geschreven of wanneer een emotionele uiting is bedacht en beschreven.
    Wanneer je iets leest dat door de schrijver op een dieper niveau is gerealiseerd voelt dat op een of andere manier universeler. Het komt dan diep van binnenuit en is dan a.h.w. verinnerlijkt. Ik spreek dan van bezieling en dat is voor mij anders dan wanneer iets geschreven is vanuit een emotionele lading.

    Schrijft iemand ‘bezield’ dan kan de schrijver de ziel én de emoties raken van de lezer.
    Wanneer er vanuit emoties geschreven is of een emotionele uiting bedacht is dan kan ik me niet voorstellen dat de ziel van de lezer wordt geraakt. Misschien wordt de lezer wel op emotioneel niveau geraakt of geprikkeld.
    Je kunt tot aan je ziel emotioneel geraakt worden. Van ziel tot ziel heeft voor mij een andere lading. Dat is bovenpersoonlijk en dat beklijft ook anders.

    Zo was voor mij het boek met het intens trieste verhaal over Tonio een boek met een emotionele lading. Het voelde voor mij in die zin (nog) niet bezield.

    • Hee, Svara. Dit moet ik en aantal keren lezen. Je reactie het vergt enige aandacht die ik er graag aan wil geven. Morgen zal ik je nog eens lezen en met een fris hoofd reageren.

      Slaap goed.

    • Dank voor je zorgvuldig lezen en reageren, Svara.
      Waar je zegt: “Wanneer er vanuit emoties geschreven is of een emotionele uiting bedacht is dan kan ik me niet voorstellen dat de ziel van de lezer wordt geraakt.”
      haak je wellicht aan bij wat Bernlef zegt. Je moet je eigen emotie loslaten en vandaaruit schrijven. Van een afstand dus. Dan kan je beter doseren en voelt het voor de lezer niet alsof de schrijver zijn eigen emoties wil overbrengen op de lezer. Bernlef bedoelt dat hij niet zijn eigen emoties, maar de emoties van zijn personage wil overbrengen.
      Begrijp ik het goed dat ook jij dit bedoelt?

      In een boek als “Tonio” kan ik me voorstellen dat de betrokkenheid van de schrijver bij zijn onderwerp zo intens is, dat het een heilloze missie blijkt de lezer daarin te laten delen. De lezer kan het gevoel krijgen dat hem iets door de strot wordt geduwd. Zelf had ik dat bij IM, van Connie Palmen.

      Je zegt: “Je kunt tot aan je ziel emotioneel geraakt worden. Van ziel tot ziel heeft voor mij een andere lading. Dat is bovenpersoonlijk en dat beklijft ook anders.”
      Misschien vraag ik hier teveel maar zou je dit iets concreter kunnen maken of aan de hand van een voorbeeld kunnen illustreren?

      PS en een beetje off topic: Gisteren hoorde ik een interview van Cornald Maas met Ellen Vogel. Daarin kwamen ook andere acteurs aan het woord.
      Merel Laseur vertelde dat Ellen Vogel in de jaren 60 “kapot” is gemaakt door de avantgarde, die de toenmalige theatercorifeeën verguisde en ze letterlijk met tomaten bekogelde.
      Ik heb ze destijds allemaal zien spelen: Ank van der Moer (raakte aan de drank), Ellen Vogel, Han Benz van den Berg, Eric Schneider, Sigrid Koetse enzovoort. De tranen kwam me in de ogen.

  7. Vruchtbare vergelijking tussen toneel en proza.
    Bij toneel worden emoties niet in woorden vervat anders dan in de regie-aanwijzingen.
    Bijvoorbeeld:
    Peter: Ik ga naar mijn werk.
    (beent kamer uit en slaat de deur dicht)

    Leuk is daarbij dat de toneelschrijver vermijd om “slaat hard dicht” te schrijven om het een en ander aan de interpretatie van de regisseur en acteur over te laten.
    Bij literair proza is de lezer de regisseur/acteur aan wie ook een interpretatieruimte moet worden overgelaten.
    Wat er in beide gevallen aanleiding is tot die interpretatie is de context van gebeurtenissen die zodanig is geënsceneerd dat die een emotionele lading bezit (prima geformuleerd Svara !!).
    De emotie van de schrijver speelt geen rol, het gaat om de (met behulp van ambiguiteit) in de lezer opgewekte emotie (die naar mijn idee altijd een modaliteit van identificatie is).
    Bij mijn weten staan er in Het Proces van Kafka of in de Reis naar het einde van de nacht van Celine nergens emoties beschreven. Reden waarom het zulke indringende meesterwerken zijn ?

    • Dank, Simen, voor je constructieve bijdrage.
      In een geschreven tekst kan de autuer zich (inderdaad) bedienen van een soort voice-over: de alwetende verteller. In een toneelstuk kan dat ook maar meestal gebeurt dat niet.
      Ik herinner me wel de voice-over (Kees Brusse alias God) die in de serie Dagboek van een Herdershond kapelaan Odekerken tot de orde riep als die weer eens had gevloekt).

      Mooie eye-opener (hebben wij daar een Nederlands woord voor astublieft?) wat je zegt over de lezer als regisseur/acteur.
      De belevingswereld van de ontvanger (kijker, luisteraar, lezer) is uiteraard het voertuig voor associaties en het oppakken – of beter nog vertalen – van emoties, gedachten, gevoelens.

      Ik ben zo vrij jouw vergelijking met Kafka door te trekken naar een boekje over mijn jeugd dat ik enkele jaren geleden heb geschreven. Mijn uitgangspunt daarbij was om geen emoties te benoemen. Er gebeurden dingen destijds waarover ik heel gemakkelijk had kunnen schrijven dat “het heel erg” voor mij was of dat ik “er heel verdrietig of bang” door werd of dat ik me miskend voelde. Ik heb dergelijke zaken nergens benoemd maar het verhaal het verhaal laten vertellen. Die benadering en werkwijze huldig ik tot op de dag van vandaag.
      Ik ben zo vrij te vermoeden dat daarmee jouw vraag “Reden waarom het zulke indringende meesterwerken zijn?” is beantwoord;-)

      NB: In mijn reactie hierboven aan Svara gaf ik nog een (off topic) NB-tje. Misschien heb je het programma gezien. Zo niet is de informatie misschien voor jou interessant om te lezen.

      • svara zegt:

        Een poging in te gaan op jouw vraag Ingrid. ….

        Zoals het voor mij voelt, zijn we opgebouwd uit een heleboel bewustzijnslaagjes (energie) van grof naar ijl (of andersom net hoe je het bekijkt). Om een idee te hebben kort door de bocht een paar laagjes….. Fysiek noem ik grof, denken vind ik ijler en ziel nog ijler qua energie.
        Hoe meer een thema laag voor laag is doorleefd, verdiept tot in de kern (noem het ziel) zal iemand die er over schrijft dat ook beschrijven vanuit de energie van die kern.
        Zo is het bekend dat iemand die hoort dat hij of zij gaat sterven allerlei fasen (bewustzijnslaagjes ) van verwerking doorloopt.
        Wanneer die persoon een boek schrijft helemaal aan het begin van zo’n proces dan zal dat een andere lading in zich dragen dan wanneer het geschreven zou zijn op het moment dat het besef van een naderende dood is gerijpt tot in de kern.
        Hoe dieper iets is doorleeft hoe meer het ‘boven zichzelf’ uit kan stijgen en daardoor als vanzelf bovenpersoonlijk wordt dus universeler.
        Er is dan geen identificatie meer met een specifiek ‘ego-laagje’.
        De vraag is dan ook (zoals jij schrijft) of je even afstand kunt nemen van een emotie om er over te schrijven.
        Het kan wel maar mij lijkt dat het dan nog te vroeg is om er een universele tekst van te maken. Misschien wordt het dan wel een afstandelijke tekst.
        Iets wat bezield is, kan volgens mij niet afstandelijk zijn. Het is zoals het is, zonder franje in zijn puurheid.

        Er zo ervaar ik een voortdurende uitwisseling met de buitenwereld vanuit verschillende bewustzijnslaagjes al dan niet d.m.v. de zintuigen.
        Van emotie tot emotie voelt daarom voor mij anders dan van ‘ziel tot ziel’.
        Maar begrijp me goed, ‘het een is niet meer, het ander evenmin’ :-)
        groet

        • “IJler” begrijp ik ook als “intuïtiever”, misschien bedoel jij dat ook, Svara.

          Met “afstand” nemen bij het schrijven bedoel ik wat anders dan “afstandelijk”. Afstandelijk suggereert onverschilligheid en ik weet dat dit bij schrijvers als Bernlef niet het geval is. Vanuit een afstand schrijven kan je meer zien als een manier om te kunnen beschrijven wat je bedoelt. Neem een zanger die een heel mooi lied moet zingen, een indringend of ontroerend lied. Hij zal zo’n lied uit den treure moeten zingen/repeteren alvorens het uit te voeren, omdat hij afstand nodig heeft om zijn eigen emoties niet de boventoon te laten voeren. Als je zelf te geëmotioneerd bent ben je niet in staat zo’n lied goed over het voetlicht te brengen.
          Door het lied vaak van te voren te zingen wordt je één met de materiaie, de woorden, de muziek. Je beheerst het volledig, het wordt een deel van je. Daardoor kan je het beter overdragen, vanuit een bepaalde rijpheid zou je kunnen zeggen.

          Als ik jouw uitleg lees krijg ik de indruk dat ik meer kijk vanuit het schrijversvak en jij meer vanuit datgene dat daar onder zit. Beiden zijn onontbeerlijk om te komen tot een reaultaat dat lezers aan kan spreken.

          • svara zegt:

            @ Ingrid
            Ik begrijp wat je bedoelt. En leuk, van het een komt zo het ander…Voor mij is het niet zo vanzelfsprekend dat de zanger in jouw voorbeeld een lied heel vaak moet zingen om bijv. niet meer emotioneel te worden tijdens het zingen. Er zijn prachtige meditatietechnieken die leren om op elk gewenst moment de energie ‘terug te trekken’ bijv. uit een emotie en de aandacht op iets anders te richten, vanuit innerlijke kracht. Dat vergt tijd. En misschien is dat ook wel wat we eigenlijk allebei bedoelen. Om vanuit die kracht te kunnen zingen of schrijven. En er zijn vele manieren om tot dat punt te komen.
            Het leven biedt ons vele ervaringen….
            Om misverstanden te voorkomen. Ik ken de uitspraak van Bernlef niet dus dat had ik ‘losgelaten’. En ik bedoel afstandelijkheid óók niet als onverschilligheid.
            In jouw eindconclusie kan ik me in elk geval goed vinden Ingrid. Ik kijk, schrijf en lees vanuit een andere achtergrond dan jij. En het is allebei oké. Het gaat immers niet om gelijk hebben. Zoveel hoofden zoveel werkelijkheden :-)
            In elk geval veel dank. Het was inspirerend om hier op dit blog te toeven

            • Met mediteren heb ik geen ervaring, misschien ben ik te aards om er mij aan over te Met mediteren heb ik geen ervaring. Misschien ben ik te aards om me er aan over te geven. Wat dan misschien weer haaks staat op wat een broer die mij goed meent te kennen wel eens zegt, n.l. dat ik gevoelig en kwetsbaar ben maar dat terzijde.
              Maar misschien mediteer ik bewust of onbewust? toch wel af en toe. Een voorbeeld: Als ik een optreden heb (vroeger met zingen, nu met voorlezen uit mijn werk) haal ik vooraf de situatie in gedachten naar me toe. Ik stel me het publiek voor dat naar mij luistert en kijkt. Ik probeer dat van te voren te ervaren en voel dan ook de spanning of nervositeit die dit voor mij zou kunnen oproepen (tot hartkloppingen aan toe). Als het kan loop ik voor het optreden eens over het podium en kijk de zaal in waar al die mensen straks zitten en bedenk dat ik het toch maar mooi ga doen terwijl zij veilig in de zaal zitten.
              Op het moment zelf heb ik het (angsten, spanning, onzekerheid misschien) dus allemaal al eens doorleefd, waardoor ik met meer zelfvertrouwen aan mijn “taak” kan beginnen.

              Je zegt dat het er niet om gaat wie er gelijk heeft en dat is een standpunt dat ook ik huldig. Ik denk zelfs dat “het” gelijk niet bestaat, tenminste niet voor mensen die genuanceerd kunnen denken. Ik geloof vast dat jij tot die groep behoort. Interessant zijn juist de dialogen die worden gevoerd om een bepaalde waarheid te zoeken, waarbij ieder zijn eigen waarheid mag hebben. En eventuele verschillen van opvattingen beletten ons niet – zo is in het verleden gebleken – elkaars schrijfsels met regelmaat te lezen. Dat doet me goed, Svara.

  8. Bart zegt:

    Hoe ‘kleiner’ en subtieler ‘spel’ in boek, film en toneel, hoe indringender…
    Ik ben er sowieso geen liefhebber van, het dramatische overacting dat je zo vaak tegenkomt.
    Averechts werkt het…ik noem het altijd ‘krokodilletranen’….. :-)

    • Fijn om zoveel zielsverwanten aan te treffen op dit blog.
      Dat je geen liefhebber van “overacting”, Bart, filter ik ook wel uit je aversie tegen de huidige hypes in de media.Ook daar zijn wij het altijd roerend eens.
      Vanmorgen nog (even off-topic) begon het nieuws op de radio met de mededeling dat er over Friso geen nieuws was, om vervolgens een drie minuten durend relaas te houden over niks. Bijvoorbeeld dat de moeder van Mabel in het gebied is gearriveerd en dat zij “wellicht” vanmiddag een bezoek zal brengen aan de pirins. Verder nog de verhelderende, eufemistische term “Niet buiten levensgevaar.”

  9. ejwblog zegt:

    Iets omschrijven vind ik mooier dan het expliciet benoemen.
    Echter het kan voorkomen dat het verhaal zich daar niet voor leent
    Maar hoe dan ook…als de teugels gevierd worden en het paard op drift raakt wie ben ik om het te temmen en me aan regels te houden.

    • Mooi dat we het eens zijn, ejw (je eerste regel)
      Inn absurdistische of dolkomische verhalen moeten bepaalde zaken misschien juist wel worden aangezet en uitgebreid benoemd.
      Overigens houd ik niet van de term regels. Als schrijver maak ik die ook graag zelf.

  10. Scherende wolken en zwiepende bomen … mooier dan het stormt ?
    Of het stormt, en de rest er bij denken/weten ?

  11. Daar zeg je zoiets. Ik ben langdurig op zoek geweest naar Mutter Courage dat ooit op tv werd uitgezonden (als ik mij niet vergis plusminus 1967 ?) met Ank van der Moer en Marja Habraken.
    Helaas gewist uit de archieven (het bekende probleem denk ik van het tekort aan ampex-banden waardoor ook Ja zuster, nee zuster alleen nog maar in ons geheugen verder leeft)
    Er bestaan echter nog wel opnamen van Wachten op Godot (met Jan Lemaire) overigens.
    Eye-opener ? Hm… Daar ga ik eens over broeden. Blikopener ? Is dat wat ?

  12. @Simon
    Dat hangt van de context af.
    Zo staat er bijvoorbeeld in Genesis (hier ben ik op glas ijs):
    Hij zag dat het goed was en niet Hij vond het eigenlijk wel heel goed.
    Hetgeen in die context misschien wel weer beter was geweest en wellicht veel problemen zou hebben voorkomen.

  13. Dag Ingrid, je hebt weer een pakkend onderwerp aangesneden, zie ik aan de vele diepgaande reacties. Een Nederlands woord voor een eye-opener is, zoals Simen zegt, een blikopener..hire een suggestie van mij: een opzienbaarder.

    En over het gebruik van beelden voor het aanduiden van gevoel: ik moest denken aan dit voorbeeld:

    Je buien zijn de wolken
    Aan mijn hemelsblauw humeur
    Ik heb m’n handen op je heupen
    Maar m’n hoofd is bij de deur

    groet van jan

    • opzienbaarder vind ik mooi gevonden, Jan. Mocht je nog meer moois invallen…

      Je gedichtje snijd ik automatisch in tweeën. Eerst verbaas ik me over de spitsvondigheid van de eerste twee regels en vervolgens baren de twee volgende regels opzien.

      Zondaggroet van Ingrid.

      • Jan zegt:

        Ingrid, laat ik wel vermelden dat de tekst ‘Je buien zijn de wolken…t/m m’n hoofd is bij de deur’ niet van mijzelf is. Het is een passage uit het lied ‘Harder dan ik hebben kan’, van Peter Slager, tekstschrijver/bassist van BlØf

  14. mennoG zegt:

    Ik ben zelf helemaal niet zo van het schrijven, ik vertel mijn verhaal liever met foto’s, een goede titel erbij en klaar is mijn verhaal…
    Lezen daarentegen doe ik heel graag…
    Ik heb dan ook met veel plezier je blog gelezen.
    Heel interessant!

    Groet,
    mennoG

    • Fijne woorden, MennoG.
      Jouw foto’s zijn te vergelijken met de beelden die door woorden kunnen worden opgeroepen. Je beeelden zijn er gewoon; het is aan de beschouwer er “iets” van te vinden; er “iets” mee te doen.

  15. Ria zegt:

    De wereld is een woord.
    Als talige wezens zijn we allemaal een soort halve blinden:
    we “zien” alleen maar door woorden van anderen heen,
    ( en woorden zijn altijd van anderen).
    “Beelden” zijn voor ons niet datgene wat woorden beschrijven,
    maar datgene wat woorden ons, voor het eerst laten zien.
    “De wereld is een open boek”…..
    maar dan in brailleschrift…. voor braillelezers.


    De kracht van woorden.

  16. Ria zegt:

    Ingrid, dank voor je woorden.

    Beeldkunsten en Woordkunsten.
    Het eerste vergelijkbaar met zitten kijken voor het raam,
    de tweede met zitten nadenken.

    Maar het “zuivere beeld” onaangeroerd door taal,
    behoort geheel tot de natuur,
    het ligt in de onuitsprekelijke bikken der dieren.
    in een onontwarbare stroom van indrukken.

    • Wat je over beeldkunsten en woordkunsten zegt is voor mij niet helemaal duidelijk, Ria. Bekijk je wat je daarover zegt vanuit de kunst zelf of vanuit de beschouwer/lezer?

      Taal heeft zijn beperkingen, is niet bij machte precies uit te drukken wat wordt bedoeld, gedacht, gevoeld, ervaren. Misschien is dat ook wat je bedoelt met ‘het “zuivere” beeld onaangeroerd door taal’.
      Met mijn teksten (vooral in dichtkunst) wil ik beelden creëren, al is het dan met behulp van woorden. Een geschreven fim zou het ideaalbeeld zijn maar helaas is dat niet mogelijk, al wil ik het zoveel mogelijk benaderen.

      Mooi wat je zegt in je laatste twee regels. het stemt tot nadenken.

  17. Ria zegt:

    Een betekenisvol onderscheid tussen woord en beeld,
    vanuit de toeschouwer/lezer, waarvan het ene zich beter dan het andere leent
    voor het overbrengen van een bepaald soort inhoud.

    Beeldmateriaal, kijken naar beelden, ( raam)
    die op voortreffelijke wijze verduidelijken hoe groen het gras is,
    of hoe diep groeven in een gezicht zijn.
    Woordmateriaal, ze leunen volgens mij dichter aan bij het reflexieve bewustzijn.
    Maar bij nader inzien blijkt toch dat de verschillen niet zo evident zijn,
    dat ook lezen een vorm van kijken is: je leest met je ogen,
    niet met je hersenen, je leest woordbeelden, geen zuivere betekenissen.
    En anderzijds vertellen media ( tv, film) ons met woorden ook nog eens wat we zien.
    Taal-beelden
    Wij zijn allemaal “lezers” van de werkelijkheid, noeste ontcijferaars van tekens.

    Wat overblijft nadat alles gezegt is…..
    daar waar geen woorden en beelden voor zijn…..
    er bestaat volgens mij geen expressie van de allerindividueelste emotie.

  18. Pingback: Over schrijven gesproken: creatief en informatief schrijven | Schrijfkunst

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s