Uitsplaakvelwalling

Wouter Zwart, foto Internet

Onlangs schreef ik een reactie op Weblog Peking , aan het adres van NOS-verslaggever Wouter Zwart. Aanleiding was  een reportage van Zwart die ik op TV had gezien (en gehoord) over de overname van Saab. Mijn onderliggende reden was dat verslaggevers steeds vaker in hun uitspraak van bepaalde woorden de s vervangen door een z. Vooral het woord ‘Chinese’ schijnt hier heel gevoelig voor te zijn. Al in de eerste zin van dit fragment kan je horen wat ik bedoel (klik in de lijst op Chinezen zoeken kinderen via sociale media).

Ik wilde nou wel eens weten waarom deze verslaggevers dit doen en of zij het zelf in de gaten hebben. Zouden zij zich realiseren dat ze deze woorden verkeerd uitspreken? Ik schreef aan Wouter Zwart het volgende:

Opgelucht uw blog gelezen. Opgelucht vanwege de schrijfwijze van het woord ‘Chinese’, zoals in Chinese leiders; Chinese lezing; Chinese militaire veiligheidsdienst’.
Waarom opgelucht? zult u zich afvragen. Ik wil het u uitleggen.
De laatste tijd hoor ik verslaggevers op TV steeds vaker het woord ‘Chinese’ uitspreken als ‘Chineze’. Je hoort dan Chineze economie; Chineze overheid; Chineze auto’s (zoals in uw reportage van gisteren over Saab). Aanvankelijk dacht ik ‘ach, die mensen vergissen zich.’ Maar langzamerhand wordt het structureel. Waarschijnlijk is er ooit iemand mee begonnen en wordt die nu door iedereen nagepraat.
Er zijn overigens meer woorden waarin de s door menige verslaggever wordt uitgesproken als z. Voetbalverslaggevers hebben het over kanzen; beursverslaggevers over koerzen enzovoort. En Mariëlle (wat kijkt u lief) Tweebeeke sprak laatst van overbevizzing.
Komt er binnenkort misschien een nieuwe VanDale uit of denkt u dat dit een voorbijgaand verschijnsel is? En heeft u, als praktisant, enig idee waar dit fenomeen vandaan komt? Het zal toch niet zo zijn dat onze coalitie de s niet langer gedoogt en dat deze letter ten prooi is gevallen aan bezuinigingsdrift?
Hartelijke groet, Ingrid van den Bergh

Mijn reactie is nog niet goedgekeurd. Wellicht is deze beoordeeld als off topic. In de spelregels staat dat dergelijke reacties niet worden geplaatst. Het zij zo.

Foto Internet

Intussen is bij mij de idee gerezen dat de verkeerde uitspraak van het woord ‘Chinese’ een vergelding is voor het feit, dat Chinezen hun erren hardnekkig blijven uitspreken als ellen. In dat geval zijn onze verslaggevers niet de enigen die zich schuldig maken aan uitspraakverwarring.
Een echt antwoord op mijn vragen is hiermee niet gegeven. Ik leg het raadsel dan maar, vol vertrouwen, bij mijn lezers neer.

Schrijfkunst (Ingrid van den Bergh)

.

Advertenties

Over ingridvandenbergh

In mijn blog deel ik graag mijn passies met anderen. Passies op het gebied van schrijven, taal en beeldende kunst. Soms raakt de inhoud aan gevoelens en gedachten van anderen en ontspinnen zich dialogen die mij bij het schrijven niet voor ogen stonden. Ik vind dat boeiend en laat het graag gebeuren.
Dit bericht werd geplaatst in literatuur. Bookmark de permalink .

44 reacties op Uitsplaakvelwalling

  1. luuk1945 zegt:

    Die Z was mij nog opgevallen.
    Die L in plaats van R natuurlijk wel.
    Hopelijk wordt de reactie toch nog goedgekeurd.
    Groet Luuk

  2. Nu Chinezen mogen hun eigen taal natuurlijk zo uitspreken zoals zij willen, misschien hebben zij geen R:-)

  3. ejwblog zegt:

    Ja, nu je het zegt….
    In de klas hadden we een jongetje die zuikej zei ipv suiker.
    Ook de J ipv de R. Dat laatste is ook behoorlijk ingeburgerd.

  4. Bart zegt:

    Ja, je hoort het regelmatig….zuiker, vijn, ik hoor Tom van het Hek op de radio altijd over Veyenoord praten….

    De ‘r’ wordt trouwens ook vaak ingeslikt, een soort nieuwe makkelijkheid (slordigheid), lijkt me.
    Ze hebben het over ‘goen’ i.p.v. groen, ‘goot’ i.p.v. groot……

    • In het geval van de ingeslikte r is de beginletter van het woord dan een letter die je niet op kunt schrijven. Het zit ergens tussen een harde ch en een r in.
      En wat vind je van ‘reechre’?

      • Bart zegt:

        Ja, als je er op gaat letten wordt het helemáál erg, Ingrid, haha!
        Zo heb je tegenwoordig zangeressen die steeds de klinkers rekken tot wat nergens op lijkt. He loves me klinkt dan als ‘he loves meeeee’ (klinkt als ‘thee’, met een lange ‘e’ dus…).
        Schijnt heel gewoon te zijn, want de platenproducers produceren het, en zien het blijkbaar niet als foutje……

  5. Nanos zegt:

    Verslaggevers leggen ook met grote regelmaat en steeds vaker verkeerde klemtonen. Europese met de klemtoon op Eu is bijvoorbeeld dagelijkse kost.

    • ja, die accenten zijn soms beklemmend.

      • Bart zegt:

        Klopt ja, die klemtonen worden verhaspeld. Je hoort het heel vaak in plaatsnamen, bv. bij de verkeersinformatie.
        De meest raar gelegde klemtonen. Het is toch niet zo moeilijk, lijkt me, maar ja…..

        Voetbalverslaggevers doen het ook steeds. Het klinkt irritant en kinderachtig, alsof ze expres de klemtoon verkeerd leggen om ons te pesten, hahaha! ;-)

  6. svara zegt:

    ik ken ur geer sinnig woord over segge

  7. svara zegt:

    bedoel natuurlijk: geen ;-)

  8. Bart zegt:

    Nog een patroon: ze reageren nóóit op je mailtjes of reacties onder hun blogs.
    Zo viel het me op, dat Jack Spijkerman altijd zo snel klaar stond met zijn (altijd flauwe) op- en aanmerkingen op alles en iedereen.
    Hij had het dus ook altijd over zuiker en vijn, en toen ik hem daarover mailde zweeg meneer in alle talen.
    Ik had ook geschreven dat hij nogal eens woorden verhaspelde, hij vond dat vast niet leuk.
    Zwaar gepikeerd ego, ongetwijfeld.

    • Zullen we dan maar eens een kannonnade af gaan vuren op iedereen die op TV de essen vervangt door zetten, de effen door vees? Dat levert vast een vette discuzzie op.
      Luister ook eens op donderdag naar Twee voor Twaalf, die Astrid Joosten kan er ook wat van. Irritant!!!
      Ik hoorde gisteren zelfs iemand – in een woord dat begint met een k – de k uitspreken als een g (als in garçon).

  9. Bart zegt:

    Het is niet alleen in Nederland zo…al jaren geleden verbaasde ik me erover, dat de Amerikaanse zanger John Mayer duidelijk over een ‘curl’ zong, terwijl hij toch echt een ‘girl’ bedoelde.
    De eerste keren dacht ik nog: hoor ik het nou echt goed?
    Maar de eerste indrukken bedriegen zelden in dit soort zaken, weet ik… :-)

  10. Bart zegt:

    …..en de Amerikaanse zanger en gitarist JJ Cale wordt ook door volksstammen uitgescholden voor JJ Gale…… typisch weer zo’n omdraaiing van zachte en harde klanken.

    En nu we het toch over slordigheden in de uitspraak hebben: bijna altijd hoor je over ‘minutie’ praten, terwijl het toch echt ‘munitie’ is. Zelfs de grootste defensiespecialisten, haha, ze zouden toch gewoon beter moeten weten.
    Collectieve domheid, ik kan het niet anders zien…..

  11. of hebben we te
    maken met klankdoofheid na
    de woordblindheidhype?

    • Marius, soms denk ik weleens dat mensen die zich hieraan schuldig maken een lijzige manier van praten nastreven. Luister maar eens naar Tom van het Hek (Bart noemde hem ook al), die klinkt soms op het verveelde af. Reden onbekend!

  12. Bart zegt:

    Evolueren…hoorde ik al twee keer van de week, door sporters en sportcommentatoren.
    Bedoeld wordt: evalueren.
    Maar zég dat dan!!! Hahaha… :-)

  13. Bart zegt:

    En nog een laatste, om het af te leren:

    Trainers en sportverslaggevers hebben het er graag over, dat een ploeg de wedstrijd ‘controleerde’.
    Maar dat is echt fout Nederlands, want ze controleren helemaal niks, ze bedoelen dat ze de zaak ‘onder controle hadden’…….
    De vierde scheids, die langs de kant staat, díe ‘controleert’ of de spelers geen spijkers maar noppen onder hun voetbalschoenen hebben… ;-)

  14. Aad Verbaast zegt:

    Wonderlijk inderdaad. Beetje de tijdgeest ook wel. Als je “normaal doet” val je niet meer op.
    Maar je kan op dit onderwerp zelfs promoveren:
    http://www.kennislink.nl/publicaties/hoe-kleurlozer-het-abn-hoe-mooier

    • Als zich dan maar niet fraude op fraude Stapelt, aad.

      Dank voor je linkje. Het gaat o.a.over ABN waarbij wordt gesteld dat onze nieuwslezers daarin als autoriteit wordfen gezien. Harmen Siezen wordt terecht genoemd.
      Sascha de Boer scoort bij mij laag, vanwege haar geaffecteerde uitspraak en een te zeer aanwezige mimiek. Astrid Kersseboom kan daar ook wat van.

  15. Jacopone Sr zegt:

    Wat ook opvalt, Ingrid, is de uitspraak van de letters ‘ij’ en ‘ei’, die steeds meer worden uitgesproken als ‘ai’.

  16. ejwblog zegt:

    Wel eens opgevallen bij NLtalige muziek?

    ”Ik haaaauw van jaaaauw.”
    En ”Blaaaaif baaaai maaai”

  17. Anoniem zegt:

    Daar ben ik nou eens helemaal mee eens. Het ergert mij al een hele tijd dat de Z uit onze taal begint te verdwijnen. Die zangerige letter die onze taal tenminste nog enige zachtheid geeft tussen al die te harde keelklanken.

  18. Anoniem zegt:

    Helemaal niet anoniem.
    Petrus

  19. Ach, Petrus, zeit Gij het. Maak u bekend in Gristus naam.

  20. Mooi gereageerd Ingrid. Een vraag van formaat die je stelt en waar ik niet verwacht dat je een antwoord zult krijgen. Het is immers in de pers usance geworden dat (dat leren ze denk ik van politici) wanneer je op een foutje wordt gewezen de hele zaak het beste volledig dood kan worden gezwegen.
    Hier van uitgaande wil ik graag een plaatsvervangend antwoord geven op je vraag.
    Jouw basisveronderstelling dat hier sprake is van uitspraakverwarring is natuurlijk onjuist.
    Uitspraakvarianten moet je interpreteren als betekenisonderscheidend. Jij bent het die gewoon beter dient te luisteren. Een chinezenvariant is een chinees van een bepaald type. De n wordt en dat is fonologisch grammaticaal in deze klankreeks niet uitgesproken. Als je er van uit gaat dat een chinees geel is of uit Bejing komt, dan is een chinees die blauw is ofwel een chinees uit Yokohama een chinezenvariant. In dit verhaal gaat het om de chinezenvariant die zich middels sociale media hebben verenigd om de politie te helpen.
    Het gaat hier dus niet om besuiniging. Er is immers ook geen prijsverschil tussen een s of een z.
    Behalve in de wizzerij. Daar draait het om gewijzigde vangmethodes (men tracht veel meer als vroeger om de gehele visstand in zijn totaliteit uit te wizzen, omdat dat goedkoper is). Je hebt wel gelijk wanneer je bedoelt te constateren dat men in de economie alles zoveel mogelijk stemloos wil doen.

    • Heb inderdaad nog geen reactie, sterker: mijn reactie is nog steeds niet goedgekeurd.
      Wat mijn ‘uitspraakverwarring’betreft had je natuurlijk wel door dat het daarbijn om een kwinkslag gaat.
      Zolang chinezenvariant aan elkaar wordt geschreven is er niets aan het handje. Het wordt pas goed vout als je chinezen loskoppelt van variant.
      Leuke uitsmijter, Simen.

  21. peterus zegt:

    De S/Z wordt niet meer zorgvuldig uitgesproken met als gevolg dit soort verwarring. Misschien dat de Chineze Z het gevolg is van het versje “Om te chinezen moet je met z’n tweeën wezen”. Chinezen heeft hier vermoedelijk een andere betekenis dan chinees eten wat de gebruikelijke betekenis is.
    Het omgekeerde hoor ik ook: saterdagavond, son, see en siek sijn. Verschrikkelijk. Ik heb daarom het versje gemaakt dat “Wie de son in de see siet sakken, set de Z te kakken.”

  22. Schrijfkunst is voor velen al moeilijk genoeg, maar vlak de spraakkunst niet uit!

  23. Daar heb je een bunt, Kees de Jongen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s