Hella Haasse; bescheiden glans 002

.
In een eerdere blogbijdrage (Hella Haasse; haar innerlijke noodzaak) schreef ik, kort na haar overlijden, een korte hommage aan Hella Haasse. Daarop baseerde ik een wat uitgebreider artikel dat ik publiceerde in het weekblad in mijn woonplaats. Dat artikel plaats ik graag, in twee delen, op mijn WordPressblog. Ook nu teken ik – naast eigen bevindingen bij het lezen van haar werk – uit diverse bronnen bij voorkeur haar eigen woorden op. Geen opsomming van cijfers, boektitels e.d. maar een zoektocht naar Hella Haasse als vrouw en veelzijdig auteur.

Lees zonodig eerst Deel 001 : Bescheiden glans
.

Vandaag het tweede en laatste deel
.

stijlen

Hella Haasse hanteerde meerdere stijlen. Een essay vraagt om een ander stijl dan een roman die, gesitueerd in bijvoorbeeld Nederlands-Indië, vraagt om beeldende beschrijvingen van de overweldigende natuur. In haar debuut Oeroeg vertegenwoordigt de ik-persoon een man. Het feit dat de auteur zich in een man moet kunnen verplaatsen zou van invloed kunnen zijn op de stijl in dit boek. Later is Haasse ‘bewuster’ gaan schrijven, om meer over te laten aan de verbeeldingskracht van de lezer. In Heren van de thee, dat nooit volledig kon zijn – omdat het is gebaseerd op het Indisch thee- en familiearchief – zou bijvoorbeeld veel meer te vertellen zijn over de
relatie van de oude Kerkhoven en zijn zonen. De stijl in dit boek kan mij overigens zeer bekoren, niet in de laatste plaats omdat ze niet typisch vrouwelijk maar eerder neutraal te noemen is. Ik heb mij daarbij afgevraagd of dit van doen heeft met de inhoud en de titel van het boek.

.
.
.
.
Het ging Hella Haasse om het  innerlijke proces van het schrijven, een proces dat in literaire creativiteit zijn weg naar buiten zoekt. Ze illustreert met de volgende woorden:
.
.
‘Er werd iets wakker in me, er groeide een noodzaak, die me nooit meer  heeft verlaten. Gehoorzamen aan die innerlijke drang was een intense vorm van  geluk, naar binnen gekeerd leven in zwermen van ideeën en beelden, niet alleen die vanuit de buitenwereld kwamen  instromen, maar ook en vooral, die in mijzelf ontstonden en tekst wilden  worden.’

Woorden waarin een heel schrijversleven  besloten ligt.

bescheiden glans

Op de  website van Hella Haasse lees ik dat over enkele  maanden een voor het publiek toegankelijk programma georganiseerd zal worden  waarin haar oeuvre centraal staat. Dan klinkt opnieuw haar taal, die een bron van inspiratie is voor  een ieder die zich schrijver noemt.
.
.
.
In een vraaggesprek (1994)  noemde Hella Haasse zichzelf ‘een Hollands, Indisch meisje’. In de documentaire  uit 2004 paste de schrijfster deze benaming aan naar ‘een bejaard meisje’. Ze doelde daarmee op haar toenmalige gevoelsleeftijd: die van een twaalfjarige. ‘Op die leeftijd gingen mijn zintuigen open.’
.
.
Een meisje, dat leek ze nog  steeds, toen, met haar zesentachtig lentes. Een schrijvend meisje met een open  blik, een olijke maar bescheiden glans in de ogen.

..
©Ingrid van den Bergh

– Slot –

Bronnen:
– Gesprek van Philip Freriks met Hella Haasse, in het boekenprogramma ‘Passages’, 1994.
– Documentaire ‘Het vierde leven’, 2004.
– Interview in ‘De Groene Amsterdammer’
– Website http://www.hellahaasssemuseum.nl
– Dagblad BN DeStem, artikel ‘Een grote dame’, van Nico de Boer.

.

Advertenties

Over ingridvandenbergh

In mijn blog deel ik graag mijn passies met anderen. Passies op het gebied van schrijven, taal en beeldende kunst. Soms raakt de inhoud aan gevoelens en gedachten van anderen en ontspinnen zich dialogen die mij bij het schrijven niet voor ogen stonden. Ik vind dat boeiend en laat het graag gebeuren.
Dit bericht werd geplaatst in Boeken, proza en poëzie, In Memoriam, literatuur, proza, Verhalen en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

11 reacties op Hella Haasse; bescheiden glans 002

  1. Bart zegt:

    Een mooi eerbetoon, we hebben de afgelopen paar jaar veel schrijvers verloren, realiseer ik me: Jan Wolkers, Harry Mulisch, Gerard Reve, Rudy Kousbroek…

    • Dankjewel, Bart. Ben jij eigenlijk een lezer?

      • Bart zegt:

        Ja, ik ben al van jongs af aan een verwoed lezer, Ingrid, al is er de laatste jaren wel een verschuiving geweest.
        Internet (mail + bloggen + hyves) vraagt zoveel tijd en energie, dat er simpelweg veel minder dan vroeger van lezen komt – een mens leeft maar één keer, hè… :-)
        Maar er ligt altijd wel een boek op mijn nachtkastje, waarbij ik wel sterk de voorkeur heb voor oorspronkelijk engelstalige literatuur en lectuur.

        • We zouden eigenliojk een kat moeten zijn, Bart, dan hadden we negen levens en konden we alles doen waar nu te weinig tijd of energie voor is. De Knorretjes en Sammies hebben het nog niet zo slecht bekeken, al zie ik bij hen toch geen boeken op nachtkastjes liggen.
          Als ik bij mensen thuis kom kijk ik altijd in de boekenkast wat ze lezen. Alsof je de mensen daardoor wat beter leert kennen. Waar jij de Engelse schrijvers prefereert (ik lees die ook wel, hoor) kies ik graag uit de Nederlanders. Bij P&W zag en hoorde ik Anna Enquist vertellen over haar boek De Verdovers. Ze vertelde heel boeiend over het thema en over de manier waarop ze research heeft verricht. Ik ga het binnenkort aanschaffen.
          Ik lees ook graag Bernleff, Grunberg of Jeroen Brouwers en laast las ik twee Bordewijkjes tussendoor. Dat was toch wel een wereld apart.

  2. Bart zegt:

    …en Hella, nu, natuurlijk….

  3. johanhvd zegt:

    Als lezer lees ik van alles. Maar, de laatste tijd gaat het lezen slechter. Voorheen las ik in één dag een boek uit. Wanneer ik nu begin, dan ben ik al heel blij wanneer ik ongeveer tien pagina’s haal.

    Laatst kocht ik in de boekhandel een klein boekje van Hella: Lidah Boeaja, waar ik het eerste verhaaltje heb gelezen (ongeveer 26 kleine pagina’s), het tweede verhaaltje moet ik nog… :-(

  4. Jan zegt:

    Beste Ingrid,

    ik waardeer het bijzonder
    dat jij zo schrijft over Hella Haasse
    die ik zo bewonder

    Jan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s